Editie 11:

 

Maar het kampioenschap van 2017 pakte geheel anders uit. Schipper Jaap ZWAGA verliet, in overleg met de eigenarencommissie, na drie kwartier zeilen de zevende wedstrijd op het IJsselmeer bij Stavoren. Al lagen ze nu op een achtste plekje, de resultaten waren in de eerste week niet goed. Hoger dan een elfde plek wist het skûtsje niet te komen. De trim met de toegevoegde ballast vanuit de nieuwe Zeilformule 2016 was goed, maar er was ten opzichte van de concurrentie nog minder snelheid dan verwacht. Hierdoor vond met name de schipper in overleg met het bestuur van de Stichting Skûtsjes Doniawerstal, bemanning werd niet in de besluitvorming meegenomen, het reden om het skûtsje geheel terug te trekken uit de competitie, omdat de deelname aan het lopende kampioenschap competitief onmogelijk was. De nieuwe formule, die meerdere malen was aangevochten door met name Joure en Langweer met steekhoudende argumenten, had maar geen gehoor bij de SKS gevonden. Met het verlaten van de competitie werd een statement gemaakt om een oplossing te zoeken in de regelementen, zodat het meer recht deed aan een faire strijd. Langweer was hiermee het tweede skûtsje dat de competitie verliet dit jaar. Na de tweede wedstrijd op de Veenhoop werd het skûtsje van Joure door de SKS al uit de competitie gehaald, wegens onenigheid over het mastbeslag. Dat hing volgens de SKS acht centimeter te hoog. Aan dat beslag hangt de val om het zeil te hijsen. Volgens Joure zou het gevaarlijk zijn het beslag lager te hangen, omdat de val dan snel zou breken. Joure had het nieuwe beslag laten maken, omdat ook dat skûtsje door de nieuwe zeilformule een nieuw zeil moest hebben en dispensatie niet meer werd toegestaan.

In de jaarlijkse door de commissie VSB georganiseerde Amateurwedstrijden op de Snitsermar en de Friese Hoekrace bij Lemmer werd weer zonder de ballast gezeild. Op het pypke werd een diepgang van 38,1cm gemeten. Een vermindering van 3,8cm. Het verschil was duidelijk aan boord merkbaar. Het overstag gaan ging weer soepeler en elke handeling aan boord werd in het schip weer gevoeld. Verdienstelijk eindigde de ‘Twee Gebroeders’ in beide wedstrijden op een derde plaats.

 

Hoop doet Leven

Er zouden nog twee jaar volgen met Jaap ZWAGA als schipper op de ‘Twee Gebroeders’, waarbij een tweede plaats op het IJsselmeer bij Stavoren in 2018 opvallend was, omdat er verder niet bij de eerste tien gezeild kon worden. Zowel eigenarencommissie als schipper roerden zich in deze periode tijdens de ALV’s om de zeilformule toch nog eens onder de loep te nemen. De SKS pakte dit op, maar de uitkomsten kwamen te laat voor Jaap. De commissie besloot na het seizoen 2019 afscheid te nemen van zowel Jaap als van de ‘Twee Gebroeders’. Nieuwe schipper werd Harmen Pzn BROUWER (1983). Harmen en zijn geheel nieuwe bemanning troffen het niet. De corona hield de Wereld in zijn greep, zo ook het skûtsjesilen. Er werden twee jaar geen kampioenschappen gezeild op het moment dat de SKS zijn 75ste jubileum vierde en dat begin 2020 de uiteindelijke verfijnde zeilformule werd gepresenteerd, na een lange periode van onderzoek en ontwikkelingen. Zo werd onder andere gemeten met een virtuele sleeptank om de individuele rompvorm te vangen in een handmatige formule. De Formule 2020 werd naast de parameters: lengte, breedte en diepgang gebaseerd op: nat oppervlak en de blokcoëfficiënt voor het vaststellen van het aantal vierkante meters zeiloppervlak met het belangrijkste doel de skûtsjes gelijkwaardigheid te bieden bij het zeilen van wedstrijden. Langweer kwam met een voor hen bekend schip, ‘De Jonge Jan’, die uit de berekening uitkwam op 160,2m2 zeil. Het schip werd voor vijf jaar gehuurd van Jelle TALSMA die er mee in de IFKS furore had gevierd met een aantal kampioenschappen in C, B en A-klasse. Er werd volop getraind met het schip dat voorzien werd van nieuwe mast, giek, zwaarden en zeilen. Het was voor Harmen een voorrecht om op dit schip, waar overgrootvader Tjitte-om Jans BROUWER (1890-1986) niet onverdienstelijk voor de SIJTEMA’s had geschipperd in de jaren ‘50, schipper te zijn. In 2022 kon Harmen Pzn BROUWER pas zijn kunnen echt laten zien in de SKS en toeslaan. Met vier dagoverwinningen en een tweede plaats op Sneek wat resulteerde in een derde plaats in het eindklassement achter Albert Jzn VISSER van Lemmer (eerste) en Douwe Azn VISSER van Grou (tweede). In het daarop volgende seizoen kon alleen in Stavoren met een tweede plek de vlag in top en werd een teleurstellende tiende plek bezet.

Inmiddels was in de vloot e.e.a. veranderd. Heerenveen, Drachten en Grou hadden hun schip aangepast op de nieuwe zeilformule die in 2020 was aangenomen om het maximale uit de formule te halen. De onderkant werd helemaal weer vlak gemaakt. Met andere woorden; de skûtsjes werden terug geknikt, de waterlijn werd langer, het gewicht lager en de diepgang minder. Hierdoor kon, geheel reglementair, het zeiloppervlak weer vergroot worden. Grouw werd in 2022 overtuigend kampioen. Ook Leeuwarden, Akkrum en Woudsend werden na het seizoen 2023 zo aangepast. Ook de commissie Langweer deed dit tot nadenken. Hier speelde ook nog mee dat het huurcontract van ‘De Jonge Jan’, dat in 2024 zou aflopen, wel of niet verlengd moest worden met 5 jaar. De beslissing werd dat de ‘Twee Gebroeders’ aangepast zou kunnen worden, met als doel om wat hanteerbaarheid en snelheid betreft, het optimum te bereiken. Hier werd de commissie wederom bijgestaan door Van Oossanen Naval Architects. Het schip werd onderhanden genomen op de werf van Jelle TALSMA in Franeker, waardoor het aan de eisen van de nieuwe zeilformule voldeed. Knikken, minder gewicht, minder diepgang, minder weerstand op de kop en daardoor meer zeil. De ‘Twee Gebroeders’ kon zonder aanpassing 178m2 zeil voeren. Na de veranderingen liep dit op naar 187m2. De beslissing werd gemaakt om in 2024 wederom met de ‘Grutte Griene’ aan de start te komen. Eind mei was het schip klaar en zo kon er pas het eerste weekend van juni met schip getraind worden. Wellicht dat ook het overlijden van Harmen zijn vader Pieter Szn BROUWER, op 64-jarige leeftijd, begin juli ook meespeelden in het teleurstellende resultaat, 12de in het eindklassement. Het speelde zeker mee dat Harmen na het seizoen besloot niet langer voor Langweer te zeilen. Hij stopt na vijf jaar en stapt vanaf seizoen 2025 bij zijn broer Sytze aan boord van Heerenveen als fokkenist, waarmee de wens van heit Pieter Szn BROUWER in vervulling gaat.

 

‘Ultieme droom’

De eigenarencommissie van Langweer is samen met Harmen Pzn BROUWER op zoek gegaan naar een nieuwe schipper, nadat hij zijn bemanning uitgebreid bedankt had voor de samenwerking. Hij vond dat het een eer en voorrecht deel uit te hebben gemaakt van het team. Meerdere kandidaten werden gesproken en het was een andere BROUWER die de taak op zich nam. Andries BROUWER (1990) uit Leeuwarden die nu in 2025 het helmhout van skûtsje de ‘Twee Gebroeders’ overneemt. Andries, installateur van beroep, zeilde sinds 2019 als schipper bij de IFKS in de klasse a-klein. Hij was schipper op het ‘Goutumer Skûtsje’ [L 1263 N]. Andries werd met adviseur Pieter Ezn MEETER aan zijn zij in zijn debuutjaar meteen kampioen. Ook in 2022 en 2023 won hij zo de titel. Andries was op jonge leeftijd ook in 2008-2009 al eens schipper in de IFKS op het skûtsje de ‘Oant Moarn’ [L 1271 N], de huidige ‘Deviatie’. De nieuwe schipper stamt van grootmoederskant af uit het schipperslaag van zowel de FERWERDA’s als de MEETERS. Naast het zeilen in de IFKS zeilde Andries op diverse plaatsen aan boord al jaren mee op het Akkrumer SKS-skûtsje ‘Eildert Sietez’ [S 1008 N] van Pieter Ezn MEETER. Nu dan als zelfstandig schipper in de SKS komt voor Andries zijn ‘ultieme droom’ uit. Zou zijn debuutjaar in de SKS overeenkomen met die van hem in de IFKS?

 

Frits JANSEN, januari 2025

Stichting Foar de Neiteam

 

* Voor uitslagen van zeilwedstrijden t/m 2003 zie het boek “Om priis en eare” van Gosse Blom. De uitslagen vanaf 2003 zijn na te lezen op www.skutsjehistorie.nl waar het boek ook te downloaden is.

 

Voor aanvullingen kunt u contact opnemen met ons via f.j.jansen65@gmail.com